Sáng tạo thuận ích

BÀI HỌC ĐẦU ĐỜI NƠI XỨ NGƯỜI

Đối với thế hệ thanh niên những năm cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90, nước Nga trong ký ức chúng tôi là tuyết phủ trắng trời, là giai điệu réo rắt của những bản nhạc Nga: “Đôi bờ”, “Cây bạch dương”, là người dân Nga phóng khoáng, nhiệt thành, những vườn táo thơm ngào ngạt… 

Thời điểm mới đặt chân đến xứ sở bạch dương, du học sinh chúng tôi chỉ có một ước mơ duy nhất đó là khi trở về được biên chế vào làm việc cho một cơ quan nhà nước hay được giảng dạy ở trường Đại học, bắt đầu cuộc sống bình dị như bao người khác. Chẳng ai trong số đó có tham vọng theo đuổi công việc kinh doanh.

Nhưng đến năm 1991, khi bức tường Berlin sụp đổ, trong phút chốc, nền kinh tế Nga xoay chuyển. Nhiều người dân Nga chỉ sau một đêm rơi vào cảnh vô cùng khó khăn, thu nhập không đủ sống. Còn với du học sinh chúng tôi, số tiền học bổng được cấp mỗi tháng, giờ chỉ đủ tiêu trong một nửa thời gian. Lựa chọn ở lại để tiếp tục học tập và tốt nghiệp tại Nga đồng nghĩa với việc chúng tôi phải tìm cách để tự kiếm tiền, trang trải cuộc sống.

Có một điều may mắn, đó là nhờ tình hữu nghị giữa 2 quốc gia luôn bền chặt, nước Nga vẫn tạo điều kiện cho nhiều người Việt Nam sang lao động, học tập, làm việc ở đầu những năm 90. Một cộng đồng người Việt được hình thành tại Matxcova và không ít người đã tìm thấy cơ hội kinh doanh khi tại đây xảy ra tình trạng thiếu nguyên liệu, lương thực, hàng hoá… trầm trọng. 

Nhìn thấy cơ hội, xin được giấy phép hoạt động từ chính quyền, chúng tôi bắt tay đầu tư chuyển đổi một sân vận động tại Matxcova thành một khu chợ, với mong muốn để người Việt tại Nga đến kinh doanh tập trung. Tuy nhiên, điều mà chúng tôi không lường trước được trong những đêm dài lội tuyết trên công trường giá rét, đó là làm cách nào để thu hút tiểu thương đến chợ kinh doanh. Tuần đầu tiên chợ khai trương, vắng tanh không một bóng người. Không nghĩ ngợi quá lâu, tôi quyết định trực tiếp đi kêu gọi từng cá nhân, cứ mỗi người đến chợ buôn bán, sẽ được tặng thêm vài chục USD, kể cả không bán được hàng. Chỉ một tháng sau, tiểu thương bao gồm cả người Việt, người Nga đã thay nhau xếp hàng mua vé vào chợ.

Kỷ niệm khởi nghiệp tại Nga trong giai đoạn gian khó giúp tôi hiểu rằng khi bước chân ra khỏi gia đình, bài học đầu tiên học được đó là sự chủ động, linh hoạt trong cuộc sống​

Có nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của bản thân mỗi người. Và hơn hết, đó là bản lĩnh, có lòng tin vào chính mình, tin vào những ước mơ để nhìn thấy hào quang phía trước.

SỰ TRỞ VỀ VÀ NHỮNG HẠT GIỐNG ĐẦU TIÊN TRÊN ĐẤT QUÊ HƯƠNG

Năm 1996, chúng tôi quyết định quay trở về nước. Nhưng thời điểm đó, tiếng Nga – ngôn ngữ tôi theo đuổi suốt những năm du học đã không còn phổ biến. Đất nước sau 10 năm đổi mới, nhiều người chuyển sang học tiếng Anh, tiếng Trung Quốc... để bắt kịp xu thế, khiến những người trở về từ Nga như tôi chưa biết phải xin việc làm ở đâu. 

Giữa bối cảnh đó, dù nền kinh tế Việt Nam nửa sau thập niên 90 đã mở cửa, cơ hội kinh doanh, việc làm nhiều hơn, nhưng tỷ lệ thất nghiệp tại Hà Nội vẫn lên tới 10%, GDP bình quân chỉ đạt 350 USD/người. Nhiều doanh nghiệp tư nhân ra đời lúc bấy giờ đều chung mục đích tạo công ăn việc làm ổn định cho người lao động.

Trong ước mong chung đó, có chúng tôi. Và Công ty cổ phần Nam Thắng hoạt động trong lĩnh vực gia công giày xuất khẩu đã ra đời vào một sáng tháng Năm năm 1996, dẫu bộ máy lãnh đạo chưa một ai có kiến thức về lĩnh vực sản xuất. 

Công ty TNHH Nam Thắng vào thời điểm bấy giờ là doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Hà Nội với quy mô khoảng 1.000 lao động, có lúc lên đến 2.000 người. Dù mới thành lập nhưng nhiều đối tác vẫn gọi Nam Thắng là “lính cứu hoả” bởi có một đội ngũ luôn sẵn sàng làm việc hết tốc lực, gỡ khó về sản lượng cho khách hàng yêu cầu cao về tiến độ. Thậm chí có thời điểm, cả nhà máy làm việc với 150% công suất, không cuối tuần, không lễ tết, ai ai cũng lấy công việc làm niềm vui.